एजुकेसन दैनिक
आइतबार, वैशाख ६, २०८३
हिमाल एकेडेमीका प्रिन्सिपल प्रदीप थापा शिक्षा क्षेत्रलाई केवल पाठ्यपुस्तकमा सीमित नभई जीवन निर्माणको माध्यमका रूपमा हेर्नुहुन्छ। राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका विभिन्न पुरस्कारबाट सम्मानित उहाँका अनुसार, विद्यालयले विद्यार्थीलाई ज्ञानसँगै संस्कार, अनुशासन र भविष्यका लागि आवश्यक सीप दिनुपर्छ। प्रस्तुत छ उहाँसँग गरिएको अन्तर्वार्ताका केही छोटा अंशहरू।
शिक्षा क्षेत्रमा आउन तपाईंलाई के कुराले प्रेरित गर्यो?
मलाई सानैदेखि शिक्षा क्षेत्रप्रति आकर्षण थियो। म सधैं सोच्थेँ कि शिक्षक हुनु भनेको केवल पेशा होइन, ठूलो जिम्मेवारी पनि हो। विद्यार्थीको जीवनमा सानो मार्गदर्शनले पनि ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ भन्ने विश्वासले मलाई यस क्षेत्रमा आउन प्रेरित गर्यो।
हिमाल एकेडेमीलाई तपाईंले कस्तो रूपमा विकास गर्नुभएको छ?
हाम्रो प्रयास सधैं एउटै छ— विद्यालयलाई केवल पढ्ने ठाउँमा सीमित नराख्ने। विद्यालय भनेको पढ्ने ठाउँ मात्र होइन, संस्कार र बानी सिक्ने ठाउँ पनि हो। यहाँबाट विद्यार्थीले केवल विषयवस्तु मात्र होइन, असल, इमानदार र ज्ञानी व्यक्ति कसरी बन्ने भन्ने कुरा पनि सिक्नुपर्छ। हामीले विद्यार्थीलाई ज्ञानसँगै व्यवहार, अनुशासन र जीवन जिउने तरिका सिकाउने वातावरण बनाउन निरन्तर प्रयास गरिरहेका छौं।
अहिलेको शिक्षा प्रणालीलाई तपाईं कसरी हेर्नुहुन्छ?
अहिलेको शिक्षा प्रणालीमा राम्रो पक्ष पनि छन्, तर सुधार गर्नुपर्ने ठाउँहरू पनि छन्। अझै पनि धेरै ठाउँमा सैद्धान्तिक शिक्षामा बढी जोड दिइएको छ। तर अहिलेको समयले व्यवहारिक, सीपमूलक र जीवनोपयोगी शिक्षाको माग गरिरहेको छ।
विद्यार्थीको बदलिँदो सोचलाई तपाईं कसरी बुझ्नुहुन्छ?
आजका विद्यार्थीहरू पहिलेभन्दा धेरै फरक छन्। उनीहरू छिटो सिक्न चाहन्छन्, नयाँ कुरा गर्न चाहन्छन् र आफ्नो पहिचान छिटो बनाउन चाहन्छन्। तर कहिलेकाहीँ उनीहरूमा धैर्यको कमी पनि देखिन्छ। त्यसैले उनीहरूको ऊर्जा सही दिशामा लैजान शिक्षक र अभिभावकको भूमिका धेरै महत्वपूर्ण हुन्छ।
आजका विद्यार्थीका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती के हो?
आजका विद्यार्थीका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको ध्यान केन्द्रित गर्नु हो। विभिन्न बाह्य प्रभाव र विचलनका कारण उनीहरूलाई एउटै लक्ष्यमा निरन्तर लागिरहन गाह्रो भइरहेको छ। तर सही मार्गदर्शन र वातावरण पाए भने उनीहरूमा क्षमता कमी छैन।
विद्यालयले विद्यार्थीलाई भविष्यका लागि कसरी तयार बनाउन सक्छ?
हामीले केवल पाठ्यपुस्तकमा आधारित शिक्षा दिनु हुँदैन। विद्यार्थीलाई संवाद गर्ने क्षमता, आत्मविश्वास, नेतृत्व गर्ने गुण, व्यवहारिक सीप यी सबै विकास गर्नुपर्छ। यदि यी कुरा सिकाइयो भने विद्यार्थी जहाँ गए पनि सक्षम बन्न सक्छ।
अभिभावकको भूमिकालाई तपाईं कसरी हेर्नुहुन्छ?
अभिभावकको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ। कतिपय अवस्थामा अभिभावकले धेरै अपेक्षा राख्नुहुन्छ, तर बच्चाको रुचि र क्षमता बुझ्न छुट्छ। म भन्छु — बच्चालाई तुलना होइन, सहयोग गर्नुपर्छ। उनीहरूको क्षमता अनुसार मार्गदर्शन गर्नुपर्छ।
नेपालको शिक्षा प्रणाली सुधारका लागि के गर्नुपर्छ?
शिक्षा सुधारका लागि सबै पक्ष एकसाथ आउनुपर्छ — विद्यालय, अभिभावक, सरकार र समाज। हामीले शिक्षालाई केवल प्रमाणपत्र दिने माध्यम होइन, जीवन निर्माण गर्ने प्रक्रियाका रूपमा लिनुपर्छ।
अन्त्यमा, विद्यार्थीहरूका लागि तपाईंको सन्देश के छ?
विद्यार्थीहरूलाई म के भन्न चाहन्छु भने—आफूमा विश्वास राख्नुस्, निरन्तर मेहनत गर्नुस् र सिक्न कहिल्यै नछोड्नुस्। सफलता एकैचोटि आउँदैन, तर निरन्तर प्रयासले अवश्य आउँछ।
