एजुकेसन दैनिक
मंगलबार, चैत ३, २०८२
काठमाडौंको शैक्षिक जगत्मा केही संस्थाहरू यस्ता छन्, जसले केवल लामो इतिहास बोकेका मात्र छैनन्, समयसँगै आफूलाई रूपान्तरण गर्दै नयाँ पुस्ताको आवश्यकता पनि सम्बोधन गरिरहेका छन्। भि. एस. निकेतन त्यस्तै संस्थामध्ये एक सशक्त र प्रतिष्ठित नाम हो। परम्परा र आधुनिकताको सन्तुलन, अनुशासन र अवसरको संयोजन, तथा शैक्षिक उत्कृष्टतासँगै दूरदृष्टि बोकेको संस्थाका रूपमा भि. एस. निकेतनले आफ्नो छुट्टै पहिचान निर्माण गरेको देखिन्छ।
स्थापना र शैक्षिक विरासत
आधिकारिक विवरणअनुसार वि.सं. २०३८ मा शिक्षाविद् स्व. डा. बाबुराम पोखरेलद्वारा स्थापित यस संस्थाले दशकौँदेखि शैक्षिक क्षेत्रमा प्रभावशाली उपस्थिति कायम राख्दै आएको छ। संस्थाले आफूलाई देशकै अग्रणी तथा ठूलो शैक्षिक संस्थामध्ये एकका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। राष्ट्रस्तरमा उत्कृष्ट विद्यालयको सम्मान प्राप्त गरेको उल्लेखले यसको शैक्षिक विश्वसनीयता र प्रतिष्ठालाई थप मजबुत बनाउँछ। यस्तो विरासतले भि. एस. निकेतनलाई केवल एउटा संस्था मात्र नभई विश्वासको नामका रूपमा स्थापित गरेको देखिन्छ।
बहुस्तरीय शैक्षिक संरचना : एउटै छानामुनि सम्पूर्ण यात्रा
भि. एस. निकेतनको सबैभन्दा बलियो पक्ष भनेको यसको बहुस्तरीय शैक्षिक संरचना हो। संस्थाले प्राथमिक तहदेखि माध्यमिक, +२, स्नातक तहमा BBA र स्नातकोत्तर तहमा EMBA कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको जनाएको छ। यस्तो संरचनाले विद्यार्थीलाई एउटै संस्थाभित्र दीर्घकालीन शैक्षिक यात्रा तय गर्ने अवसर दिन्छ। यसले विषय चयनदेखि करिअर निर्माणसम्म स्पष्ट मार्गनिर्देशन प्रदान गर्दै विद्यार्थीलाई क्रमबद्ध रूपमा अघि बढ्न सहयोग पुर्याउँछ।
“शिक्षा केवल पाठ्यक्रममा सीमित हुँदैन, यसले सोच, चरित्र र भविष्य निर्माण गर्ने आधार तयार गर्छ।”
शिक्षा र व्यक्तित्व विकास : पाठ्यपुस्तकभन्दा परको दृष्टिकोण
आजको शिक्षा केवल ज्ञान हस्तान्तरणको प्रक्रिया होइन, यो व्यक्तित्व निर्माणको आधार हो। भि. एस. निकेतनले यही बुझाइलाई केन्द्रमा राख्दै आफूलाई केवल शैक्षिक संस्था नभई भविष्यका नेतृत्त्वकर्ता, नवप्रवर्तनकर्ता र सक्षम जनशक्ति उत्पादन गर्ने प्लेटफर्मका रूपमा विकास गर्न खोजेको देखिन्छ। संस्थाको “Innovate, Inspire, Achieve” जस्तो भावनात्मक अभिव्यक्तिले सिर्जनशीलता, प्रेरणा र उपलब्धिलाई शिक्षासँग जोड्ने प्रयास स्पष्ट देखाउँछ। यसले विद्यार्थीलाई केवल परीक्षा पास गर्ने होइन, जीवनका विभिन्न क्षेत्रमा आत्मविश्वासका साथ अघि बढ्न सक्षम बनाउने लक्ष्य राखेको संकेत गर्छ।
विद्यार्थी–केन्द्रित सुविधा र परामर्श प्रणाली
आजको प्रतिस्पर्धात्मक समयमा सिकाइको वातावरण, सुविधा र मार्गदर्शन अत्यन्त महत्वपूर्ण पक्ष बनेका छन्। भि. एस. निकेतनले आफ्नो सुविधाअन्तर्गत कम्प्युटर शिक्षा, पुस्तकालय, विद्यार्थी परामर्श सेवा तथा अन्य आधारभूत शैक्षिक संरचना उपलब्ध रहेको जनाएको छ। विशेषगरी प्रत्येक विद्यार्थीलाई परामर्शदातासँग जोड्ने व्यवस्था रहेको उल्लेखले संस्थाले विद्यार्थीलाई केवल समूहको हिस्सा होइन, व्यक्तिगत क्षमता र आवश्यकतासहितको व्यक्तिका रूपमा हेर्ने दृष्टिकोण अपनाएको देखिन्छ। यस्तो प्रणालीले विद्यार्थीलाई आफ्नो शैक्षिक यात्रामा स्पष्टता र आत्मविश्वास प्रदान गर्छ।
पूर्वविद्यार्थीको उपलब्धि : संस्थाको वास्तविक प्रभाव
कुनै पनि शैक्षिक संस्थाको सफलता त्यसका पूर्वविद्यार्थीको उपलब्धिबाट स्पष्ट झल्किन्छ। आधिकारिक विवरणअनुसार भि. एस. निकेतनका पूर्वविद्यार्थीहरू चिकित्सा, इन्जिनियरिङ, बैंकिङ, प्रशासनलगायतका क्षेत्रमा नेपाल र विदेशमा उल्लेखनीय स्थानमा कार्यरत रहेका छन्। यसले संस्थाको प्रभाव कक्षाकोठाभन्दा बाहिर पनि फैलिएको र यसले दीर्घकालीन रूपमा सक्षम र प्रतिस्पर्धी जनशक्ति उत्पादन गरेको प्रमाणित गर्छ।
गतिविधि र सहभागिता : सिकाइलाई जीवनसँग जोड्ने प्रयास
संस्थाले आफ्ना गतिविधिहरूमार्फत पनि सक्रियता देखाएको छ। हालैका कार्यक्रमहरूमा excursion, सरस्वती पूजा, रक्तदान कार्यक्रमलगायतका गतिविधिहरू आयोजना गरिएको देखिन्छ। यस्ता गतिविधिहरूले विद्यार्थीलाई केवल शैक्षिक रूपमा मात्र होइन, सामाजिक रूपमा पनि सचेत, जिम्मेवार र सक्रिय बनाउने भूमिका खेल्छन्। यसले सिकाइलाई अनुभव, सहभागिता र समाजसँगको सम्बन्धसँग जोड्ने प्रयास स्पष्ट हुन्छ।
परम्परा र परिवर्तनको सन्तुलन
आजको शिक्षाक्षेत्रमा सफल हुन संस्थाले आफ्नो परम्परा जोगाउँदै समयअनुसार रूपान्तरण गर्नुपर्छ। भि. एस. निकेतनले आफ्नो ऐतिहासिक शैक्षिक विरासतलाई कायम राख्दै आधुनिक आवश्यकता अनुसार कार्यक्रम, सुविधा र शिक्षण दृष्टिकोणलाई अघि बढाउने प्रयास गरिरहेको देखिन्छ। समग्रमा हेर्दा, काठमाडौंको तीनकुनेमा रहेको भि. एस. निकेतन वि.सं. २०३८ मा स्व. डा. बाबुराम पोखरेलद्वारा स्थापित एक प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्था हो, जसले परम्परा, उत्कृष्टता र दूरदृष्टिलाई सन्तुलित रूपमा अगाडि बढाउँदै आएको छ। प्राथमिक तहदेखि +२, BBA र EMBA सम्मका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको यस संस्थाले बहुस्तरीय शैक्षिक संरचना, शैक्षिक प्रतिष्ठा, विद्यार्थी–केन्द्रित वातावरण, परामर्श प्रणाली, कम्प्युटर शिक्षा र पुस्तकालय सुविधामार्फत आफ्नो विशिष्ट पहिचान निर्माण गरेको छ। अनुशासन, गुणस्तर, अवसर र समग्र विकासको सन्तुलन खोजिरहेका विद्यार्थी तथा अभिभावकका लागि भि. एस. निकेतन काठमाडौंको एक अर्थपूर्ण, भरोसायोग्य र स्थापित शैक्षिक गन्तव्यका रूपमा उभिएको देखिन्छ।
